HÀ NỘI … 36 PHƯỜNG

25/09/2013 BY BINTOCDO

Hà nội –36 phố phường

Vinh Nghĩa.

Con trai hỏi: “Hà Nội 36 phố phường là những phố nào?”

Trả lời con:

“..Hà nội ba sáu phố phường

Hàng Ngang hàng Bạc hàng Đường hàng Gai..”

Dân ta có câu” Buôn có bạn, Bán có phường” Các phố tên Hàng xưa gọi là phường.

Nhưng không phải chỉ có 36 phố đâu.

Đó là câu ca dao thủa trước trẻ con Hà nội đứa nào chẳng thuộc. Sau này mới hiểu con số 36 chỉ là con số ước lệ mà thôi. Cũng như câu hát: Trên rừng 36 thứ tre hoặc: binh thư 36 chước,chước chuồn là hơn…

Kể ra thì nhiều nhưng có lẽ không ai còn nhớ rõ Hà Nội có bao nhiêu con phố Hàng.

Người nhà quê ra Thăng Long buôn bán làm ăn, mang theo nghề Tổ ở quê ra kẻ chợ, được các quan chức trong thành Thăng long quản lý cho vào từng phường và đặt tên theo làng nghề cho từng khu vực buôn bán làm ăn. Làng Canh quê mình có nghề Rèn chuyên sửa chữa cày bừa, cuốc xẻng. Các cụ ra đây cùng nhau mở lò rèn nên thành con phố Hàng Bừa, Hàng Cuốc. Do con đường quá ngắn nên chính quyền cho đổi lại thành phố Lò Rèn, nó còn tồn tại đến ngày nay.

Về quê thì “Sợ… vãi” nhưng lâu không về lại nhớ.

Lần này con trai muốn biết 36 phố phường. Vậy thì về thăm quê… .

Gọi điện thoại từ Sài Gòn đặt phòng ở Lữ quán Quả táo (Apple Hotel) số 15C phố Hàng Chiếu. Mình hỏi chỗ đó gần cửa ô Đông Hà phải không. Cô nhân viên reception:Sao chú lại biết ô quan Chưởng là Cửa Đông Hà? Chú quê đâu? Mình trả lời:”Hà Nội”“giọng nói của chú đúng người Hà Nội rồi. Sao chú không về nhà mà ở khách sạn ?” Ô hay con nhỏ này lạ nhỉ, kinh doanh mà hỏi thế thì chủ nó đuổi là cái chắc.

Trả lời nó: Chú có nhà, có đất ở Hà Nội nhưng không có chìa khóa vào nhà. Không ở Khách sạn thì chỉ còn nước ra Gầm Cầu tá túc thôi.

Cô ta bảo: “chú nói hay quá. Cháu sẽ giữ phòng đẹp cho chú”.

“Lữ quán Quả Táo” nằm ở đầu phố Hàng Chiếu. Phố nhỏ, nhà nhỏ thế mà Lữ quán cũng rộng rãi, tân tiến, nội thất toàn đồ xịn, có thang máy đàng hoàng.

Đầu phố Hàng Chiếu là di tích Ô Quan Chưởng. Chụp hình để đối chiếu với ngày xưa:

Thành Thăng Long có đến 21 cửa ô thì đây là cửa Đông, cửa này nhìn thẳng ra sông Hồng nên còn có tên là “Đông Hà Môn”. Khi Pháp đánh Thăng Long, binh lính của một ông quan cơ Chưởng đóng tại cổng này đã chiến đấu đến người cuối cùng nên dân Hà Nội gọi đây là Ô Quan Chưởng.

So với hình ngày xưa Ô quan Chưởng ngày nay vẫn giữ được nét kiến trúc nguyên thủy của nó. Hà Nội khi đó chưa có nước thủy cục nên người ta phải gánh nước từ sông Hồng về phố hàng Chiếu ở phía sau cổng.

Muốn biết hết 36 phố phường phải tìm hiểu thêm về lịch sử Hà Nội.

Nghe dân tuổi “Teen” nói “Dân ta phải biết sử ta./ Nếu mà không biết thì tra Google”mình cũng lên mạng tìm được bài này:

Hà Nội có gần 80 chữ phố tên Hàng, sau này mất mát đi nhiều.

Phố Hàng Gai (bán lưới đánh cá làm bằng sợi gai vì gần Hồ Thái Cực), Hàng Bông có Hàng Bông Đệm, Hàng Bông Lờ, Hàng Bông Cửa Quyền, hai bên có Hàng Mành, Hàng Hòm,

Hàng Nón, Hàng Trống (còn gọi là Hàng Thêu).

Khu phố cổ nhiều Hàng nhất: Hàng Thiếc, Hàng Điếu, Hàng Đồng, Hàng Bát Sứ, Hàng Bát Đàn, Hàng Vải Thâm, Hàng Sắt, Hàng Bừa (nay là Lò Rèn), Hàng Rươi, Hàng Lược, Hàng Chai (chính ra là ngõ Chè Chai mới chính xác), Hàng Cân, Hàng Sơn (món ngon Chả Cá đã chiếm lấy tên này, thành ra phố Chả Cá). Nhiều phố khác nữa như Hàng Quạt nằm trên phố Hàng Đàn cũ, còn Lương Văn Can lại nằm đè lên phố Hàng Quạt. Hàng Bún nằm tít phía Quán Thánh, trong khi Hàng Cháo dạt sang gần sân vận động Hàng Đẫy.

Phố Hàng Lọng xưa

Phố Hàng Đũa là phố Ngô Sỹ Liên. Còn Hàng Khay lại nằm kề bên Hồ Gươm, trong khi Hàng Giò là đầu phố Bà Triệu. Và bách hóa Tràng Tiền chính là đất phố Hàng Bài.

Có hai phố Hàng Vôi nay một vẫn là Hàng Vôi, một là Lý Thái Tổ. Hai phố Hàng Mã, một là Hàng Mã hiện nay, hai là Hàng Mã Vĩ gộp với Hàng Mây thành Mã Mây.

Phố Hàng Mã xưa

Hai phố Hàng Gà, một nối vào Hàng Cót và một chính là đầu Phố Huế, từng là cái chợ chiều họp chớp nhoáng, có rau cỏ, con cá, con gà, bán mua vội vã. Lại còn Hàng Tre nối với Hàng Sũ, ăn ngang là Hàng Dầu, buôn bán dầu ăn dầu thắp, nay có hàng cây hoa Sưa rất đẹp nở trắng muốt về mùa Xuân (không phải hoa Sữa có dấu ngã).

Cũng quãng này còn có Hàng Mắm, Hàng Muối, Hàng Trứng, Hàng Chĩnh, toàn những phố ngắn và nhà nhỏ bé, vừa thấp vừa nông. Phố Hàng Giày có món bánh trôi nóng của nghệ sỹ Phạm Bằng bán vào buổi tối, đi một đoạn là phố Hài Tượng, tức nơi ở của những người thợ làm giày dép, hài, hán. Hàng Cỏ không còn ai buôn cỏ mà đã có nhà ga xe lửa, đó là phố Trần Hưng Đạo.

Đầu Hàng Buồm có ngõ Hàng Thịt. Hàng Đẫy thành phố Nguyễn Thái Học xe đi một chiều. Hàng Bừa không làm răng bừa nữa mà sản xuất đồ sắt như cửa cuốn nay gọi là phố lò rèn. Hàng Lọng không còn nhà nào làm ô, làm tán, làm tàn, làm lọng, nó là khúc đầu tiên của con đường thiên lý xuôi Nam.

Hàng Kèn là đầu phố Quang Trung. Hàng Chè là đầu phố Cầu Gỗ giáp với Hàng Đào, còn Hàng Cau là đầu phố Hàng Bè, giáp với Hàng Mắm. Riêng phố Hàng Sơn từng bán sơn từ Phú Thọ chuyển về, đựng vào những cái “nải” bằng tre đan, có sơn nên nó thành thùng kín. Đầu thế kỷ XIX, có nhà họ Đoàn nghĩ ra món ăn ngon: Chả cá, và từ đó chính quyền cũng chịu thua gia đình này, đành chấp nhận phố này mang tên Chả Cá, mà Hàng Sơn không còn nữa.

Hàng Trống nay cũng không còn ai làm nghề bưng trống, tiện tang trống cho trẻ hay làm thứ trống ếch bịt bằng da dê… nó từng có tên Hàng Thêu vì ngoài nghề vẽ tranh, người dân ở đây còn có nghề thêu nổi tiếng. Phố Hàng Bún một thời có tên là Hàng Mụn, không phải mụn trên cơ thể mà là mụn bằng vải cũ để vá quần áo. Nhắc đến dòng tên này ta có phần ngậm ngùi về một thời Thăng Long nghèo khó, quần áo rách phải vá chằng vá đụp nên mới có hẳn một phố bán các thứ mụn đủ màu như thế. Trại Hàng Hoa nay cũng đã lặn chìm vào lòng đất. Nó là đầu dốc Ngọc Hà, cạnh vườn Bách Thảo, mà từ chỗ này Khái Hưng và Nhất Linh đã sáng tác tiểu thuyết “Gánh hàng hoa” nổi tiếng một thời, được dựng thành phim với chủ đề trong sáng của người con gái Hà Nội bán hoa nuôi chồng ăn học…

Phố Hàng Chai như trên đã nói, thực ra đây là một ngõ nhỏ, cực nhỏ, chỉ có bề rộng chưa đầy 2m, từng là nơi chiều chiều các bà đi rong buôn bán các loại phế phẩm. Là lông gà lông vịt, chai lọ cũ, sắt vụn đồng nát, vỏ bao đựng chè tầu bằng thiếc, bằng thủy tinh, gọi chung là các bà “đồng nát, chè chai lông vịt” vì thế mà ngõ này mang tên ngõ Chè Chai.

Không hiểu sao sau này chính quyền thành phố lại gạt lịch sử ra ngoài, gọi nó là phố Hàng Chai, cũng như bỏ cái tên phố Hàng Đũa, một nét đặc biệt của người Việt Nam, ăn cơm bằng đũa mà không ăn bằng thìa, bằng dĩa hoặc ăn bốc. Cũng không hiểu còn những ai ở Hà Nội nhớ về cái phố nho nhỏ ấy từng mang tên như thế, nó khuất mình phía sau ga Hàng Cỏ, nay là ga Trần Quý Cáp.

Còn Hàng Bút vốn là đoạn cuối của phố Thuốc Bắc. Hàng Bừa và Hàng Cuốc (nay gộp lại là phố Lò Rèn), Hàng Tàn tức Hàng Lọng (nay là đoạn đầu phố Lê Duẩn), Hàng Bột (nay là phố Tôn Đức Thắng), Hàng Đàn (nay là phố Hàng Quạt), phố Hàng Màn (nay là đoạn đầu phố Hàng Giày), phố Hàng Lam (đoạn đầu phố Hàng Ngang), phố Hàng Lờ (cuối Hàng Bông), phố Hàng Nâu (nay là Trần Nhật Duật), phố Hàng Tiện (nay là đoạn đầu Hàng Gai), phố Hàng Trứng (đoạn cuối phố Hàng Mắm), phố Hàng Gạo (phố Đồng Xuân), phố Hàng Sắt (nay là đoạn đầu phố Thuốc Bắc).

Đếm thử lại xem bao nhiêu phố Hàng của Hà Nội ?. Chắc vẫn còn thiếu. nhưng thôi thế là cũng đủ nhận diện dung nhan Hà Nội cổ rồi nhé.

Gần phố hàng Chiếu có nhiều người trong họ nhà mình. Cô Hoa ở phố hàng Gà, Ông Thành con cụ Thẩm ở Hàng Khoai, Cụ Nguyễn Vinh Vưu là curơ xe đạp xuyên Đông Dương những năm 1940-1944 nhà ở phố hàng Bát. Chú Thìn đã từng vào nhà mình có con gái là tiếp viên Hàng không, chú có cửa hàng Ốc Thìn tận trên Hồ Tây. Chú là con ông Hai Tẽo, ngày xưa bán phở quanh khu phố này, ông bán phở gánh dong. Lần nào bà nội cho đi chợ Đồng Xuân cũng được ăn “phở Tẽo” Phở Hà Nội gọi tên theo người bán mà chỉ một tên thôi mới đúng phở Hà Nội.

(Phớớ..) Phở gánh Hà Nội

Ngày bé hay trêu chọc các chú Hợi, Thìn con bà Tẽo bằng câu chuyện: ” Bà Tẽo đi bán sôi nóng rao: Ai lấy Tôi (Ai…sôi hơ ). Ông Tẽo bán phở rong kêu: Tớớớ (Phơớớ) Thế hai ông bà lấy nhau. Chúng nó tức lắm.

Đang kể chuyện thì điện thoại của con có tin bạn nhắn: “19h gap nhau o lau de hang cot“ Nó hỏi làm mình phì cười: “Hàng Cột ở đâu ? ” mình đùa nó: “Ở Cầu Diễn làng mình đó, Trường bắn Cầu Ngà có dẫy “hàng Cột” nhưng nghe đâu cũng bỏ rồi…ở phố cổ chỉ có hàng Cót thôi, ngay cuối hàng Mã cùng hướng với Hàng Chiếu.” nó à một tiếng bảo:” vì không có dấu nên nhầm. đúng là Hàng Cót. Tối con đi với bạn, Bố được tự do” 

Từ Hàng Chiếu qua phố Lò Rèn có một chút. Qua đó xem có còn ai người cùng làng làm nghề không. Trước kia đến đầu phố đã nghe chí chát tiếng búa vậy mà bây giờ phố Lò Rèn như các phố khác, không thấy lò rèn đâu. Đi dọc phố chỉ thấy vài cửa hàng bán vật liệu cửa sắt. May quá còn một lò rèn ở đầu phố nơi giáp với phố hàng Đồng. Hóa ra anh Hùng người trên làng Hòe Thị. Hình như anh ở xóm Đanh, họ hàng với nhà chú Quyền bạn mình.

Anh bảo: chắc chắn tôi là người làm nghề rèn cuối cùng của phố Lò Rèn.

Ngày bé cũng mấy lần ra đây xin học nghề. Nhưng phải kéo bễ suốt ngày nên nản bỏ cuộc.

Vỡ mộng làm “thợ Rèn đen đít”. Về nhà cố học nhưng cũng chẳng được nghề gì ra hồn.

Giờ đây đã đủ điều kiện gia nhập hội ” Mất sức- Hưu trí” gọi tắt là hội “Mất Trí” mà vẫn tiếc nghề của quê..

Lò rèn của anh Hùng chỉ có một mình anh làm, không có người kéo bễ, người quai búa. Anh kiêm nhiệm hết vì đã có máy, có điện làm thay.

Bễ của anh Hùng bằng môtơ điện.

Mai kia phố Lò rèn không còn là phố nghề của người làng Canh nữa, không còn Lò Rèn thì nó sẽ mang tên gì đây?

Phố cổ rồi sẽ mai một. Theo đà phát triển nó sẽ phải khác đi.

Lúc đó nói đến Hà Nội 36 phố phường du khách sẽ không hình dung nổi phường là gì. Loanh quanh phố cổ thấy cuộc sống ở đây vẫn chật hẹp, bon chen đôi lúc chụp giật.

Nhìn những cửa hàng có bề ngang hơn 1 mét ở phố cổ mà “chán như con gián”.

Nhưng dẫu sao họ cũng tự hào là dân phố cổ.

Vẫn dễ kiếm tiền từ khách phương xa…

Hà Nội ngày 7 tháng 9 năm 2013.

Vinh Nghĩa

HÀ NỘI … 36 PHƯỜNG

25/09/2013 BY BINTOCDO

Hà nội –36 phố phường

Vinh Nghĩa.

Con trai hỏi: “Hà Nội 36 phố phường là những phố nào?”

Trả lời con:

“..Hà nội ba sáu phố phường

Hàng Ngang hàng Bạc hàng Đường hàng Gai..”

Dân ta có câu” Buôn có bạn, Bán có phường” Các phố tên Hàng xưa gọi là phường.

Nhưng không phải chỉ có 36 phố đâu.

Đó là câu ca dao thủa trước trẻ con Hà nội đứa nào chẳng thuộc. Sau này mới hiểu con số 36 chỉ là con số ước lệ mà thôi. Cũng như câu hát: Trên rừng 36 thứ tre hoặc: binh thư 36 chước,chước chuồn là hơn…

Kể ra thì nhiều nhưng có lẽ không ai còn nhớ rõ Hà Nội có bao nhiêu con phố Hàng.

Người nhà quê ra Thăng Long buôn bán làm ăn, mang theo nghề Tổ ở quê ra kẻ chợ, được các quan chức trong thành Thăng long quản lý cho vào từng phường và đặt tên theo làng nghề cho từng khu vực buôn bán làm ăn. Làng Canh quê mình có nghề Rèn chuyên sửa chữa cày bừa, cuốc xẻng. Các cụ ra đây cùng nhau mở lò rèn nên thành con phố Hàng Bừa, Hàng Cuốc. Do con đường quá ngắn nên chính quyền cho đổi lại thành phố Lò Rèn, nó còn tồn tại đến ngày nay.

Về quê thì “Sợ… vãi” nhưng lâu không về lại nhớ.

Lần này con trai muốn biết 36 phố phường. Vậy thì về thăm quê… .

Gọi điện thoại từ Sài Gòn đặt phòng ở Lữ quán Quả táo (Apple Hotel) số 15C phố Hàng Chiếu. Mình hỏi chỗ đó gần cửa ô Đông Hà phải không. Cô nhân viên reception:Sao chú lại biết ô quan Chưởng là Cửa Đông Hà? Chú quê đâu? Mình trả lời:”Hà Nội”“giọng nói của chú đúng người Hà Nội rồi. Sao chú không về nhà mà ở khách sạn ?” Ô hay con nhỏ này lạ nhỉ, kinh doanh mà hỏi thế thì chủ nó đuổi là cái chắc.

Trả lời nó: Chú có nhà, có đất ở Hà Nội nhưng không có chìa khóa vào nhà. Không ở Khách sạn thì chỉ còn nước ra Gầm Cầu tá túc thôi.

Cô ta bảo: “chú nói hay quá. Cháu sẽ giữ phòng đẹp cho chú”.

“Lữ quán Quả Táo” nằm ở đầu phố Hàng Chiếu. Phố nhỏ, nhà nhỏ thế mà Lữ quán cũng rộng rãi, tân tiến, nội thất toàn đồ xịn, có thang máy đàng hoàng.

Đầu phố Hàng Chiếu là di tích Ô Quan Chưởng. Chụp hình để đối chiếu với ngày xưa:

Thành Thăng Long có đến 21 cửa ô thì đây là cửa Đông, cửa này nhìn thẳng ra sông Hồng nên còn có tên là “Đông Hà Môn”. Khi Pháp đánh Thăng Long, binh lính của một ông quan cơ Chưởng đóng tại cổng này đã chiến đấu đến người cuối cùng nên dân Hà Nội gọi đây là Ô Quan Chưởng.

So với hình ngày xưa Ô quan Chưởng ngày nay vẫn giữ được nét kiến trúc nguyên thủy của nó. Hà Nội khi đó chưa có nước thủy cục nên người ta phải gánh nước từ sông Hồng về phố hàng Chiếu ở phía sau cổng.

Muốn biết hết 36 phố phường phải tìm hiểu thêm về lịch sử Hà Nội.

Nghe dân tuổi “Teen” nói “Dân ta phải biết sử ta./ Nếu mà không biết thì tra Google”mình cũng lên mạng tìm được bài này:

Hà Nội có gần 80 chữ phố tên Hàng, sau này mất mát đi nhiều.

Phố Hàng Gai (bán lưới đánh cá làm bằng sợi gai vì gần Hồ Thái Cực), Hàng Bông có Hàng Bông Đệm, Hàng Bông Lờ, Hàng Bông Cửa Quyền, hai bên có Hàng Mành, Hàng Hòm,

Hàng Nón, Hàng Trống (còn gọi là Hàng Thêu).

Khu phố cổ nhiều Hàng nhất: Hàng Thiếc, Hàng Điếu, Hàng Đồng, Hàng Bát Sứ, Hàng Bát Đàn, Hàng Vải Thâm, Hàng Sắt, Hàng Bừa (nay là Lò Rèn), Hàng Rươi, Hàng Lược, Hàng Chai (chính ra là ngõ Chè Chai mới chính xác), Hàng Cân, Hàng Sơn (món ngon Chả Cá đã chiếm lấy tên này, thành ra phố Chả Cá). Nhiều phố khác nữa như Hàng Quạt nằm trên phố Hàng Đàn cũ, còn Lương Văn Can lại nằm đè lên phố Hàng Quạt. Hàng Bún nằm tít phía Quán Thánh, trong khi Hàng Cháo dạt sang gần sân vận động Hàng Đẫy.

Phố Hàng Lọng xưa

Phố Hàng Đũa là phố Ngô Sỹ Liên. Còn Hàng Khay lại nằm kề bên Hồ Gươm, trong khi Hàng Giò là đầu phố Bà Triệu. Và bách hóa Tràng Tiền chính là đất phố Hàng Bài.

Có hai phố Hàng Vôi nay một vẫn là Hàng Vôi, một là Lý Thái Tổ. Hai phố Hàng Mã, một là Hàng Mã hiện nay, hai là Hàng Mã Vĩ gộp với Hàng Mây thành Mã Mây.

Phố Hàng Mã xưa

Hai phố Hàng Gà, một nối vào Hàng Cót và một chính là đầu Phố Huế, từng là cái chợ chiều họp chớp nhoáng, có rau cỏ, con cá, con gà, bán mua vội vã. Lại còn Hàng Tre nối với Hàng Sũ, ăn ngang là Hàng Dầu, buôn bán dầu ăn dầu thắp, nay có hàng cây hoa Sưa rất đẹp nở trắng muốt về mùa Xuân (không phải hoa Sữa có dấu ngã).

Cũng quãng này còn có Hàng Mắm, Hàng Muối, Hàng Trứng, Hàng Chĩnh, toàn những phố ngắn và nhà nhỏ bé, vừa thấp vừa nông. Phố Hàng Giày có món bánh trôi nóng của nghệ sỹ Phạm Bằng bán vào buổi tối, đi một đoạn là phố Hài Tượng, tức nơi ở của những người thợ làm giày dép, hài, hán. Hàng Cỏ không còn ai buôn cỏ mà đã có nhà ga xe lửa, đó là phố Trần Hưng Đạo.

Đầu Hàng Buồm có ngõ Hàng Thịt. Hàng Đẫy thành phố Nguyễn Thái Học xe đi một chiều. Hàng Bừa không làm răng bừa nữa mà sản xuất đồ sắt như cửa cuốn nay gọi là phố lò rèn. Hàng Lọng không còn nhà nào làm ô, làm tán, làm tàn, làm lọng, nó là khúc đầu tiên của con đường thiên lý xuôi Nam.

Hàng Kèn là đầu phố Quang Trung. Hàng Chè là đầu phố Cầu Gỗ giáp với Hàng Đào, còn Hàng Cau là đầu phố Hàng Bè, giáp với Hàng Mắm. Riêng phố Hàng Sơn từng bán sơn từ Phú Thọ chuyển về, đựng vào những cái “nải” bằng tre đan, có sơn nên nó thành thùng kín. Đầu thế kỷ XIX, có nhà họ Đoàn nghĩ ra món ăn ngon: Chả cá, và từ đó chính quyền cũng chịu thua gia đình này, đành chấp nhận phố này mang tên Chả Cá, mà Hàng Sơn không còn nữa.

Hàng Trống nay cũng không còn ai làm nghề bưng trống, tiện tang trống cho trẻ hay làm thứ trống ếch bịt bằng da dê… nó từng có tên Hàng Thêu vì ngoài nghề vẽ tranh, người dân ở đây còn có nghề thêu nổi tiếng. Phố Hàng Bún một thời có tên là Hàng Mụn, không phải mụn trên cơ thể mà là mụn bằng vải cũ để vá quần áo. Nhắc đến dòng tên này ta có phần ngậm ngùi về một thời Thăng Long nghèo khó, quần áo rách phải vá chằng vá đụp nên mới có hẳn một phố bán các thứ mụn đủ màu như thế. Trại Hàng Hoa nay cũng đã lặn chìm vào lòng đất. Nó là đầu dốc Ngọc Hà, cạnh vườn Bách Thảo, mà từ chỗ này Khái Hưng và Nhất Linh đã sáng tác tiểu thuyết “Gánh hàng hoa” nổi tiếng một thời, được dựng thành phim với chủ đề trong sáng của người con gái Hà Nội bán hoa nuôi chồng ăn học…

Phố Hàng Chai như trên đã nói, thực ra đây là một ngõ nhỏ, cực nhỏ, chỉ có bề rộng chưa đầy 2m, từng là nơi chiều chiều các bà đi rong buôn bán các loại phế phẩm. Là lông gà lông vịt, chai lọ cũ, sắt vụn đồng nát, vỏ bao đựng chè tầu bằng thiếc, bằng thủy tinh, gọi chung là các bà “đồng nát, chè chai lông vịt” vì thế mà ngõ này mang tên ngõ Chè Chai.

Không hiểu sao sau này chính quyền thành phố lại gạt lịch sử ra ngoài, gọi nó là phố Hàng Chai, cũng như bỏ cái tên phố Hàng Đũa, một nét đặc biệt của người Việt Nam, ăn cơm bằng đũa mà không ăn bằng thìa, bằng dĩa hoặc ăn bốc. Cũng không hiểu còn những ai ở Hà Nội nhớ về cái phố nho nhỏ ấy từng mang tên như thế, nó khuất mình phía sau ga Hàng Cỏ, nay là ga Trần Quý Cáp.

Còn Hàng Bút vốn là đoạn cuối của phố Thuốc Bắc. Hàng Bừa và Hàng Cuốc (nay gộp lại là phố Lò Rèn), Hàng Tàn tức Hàng Lọng (nay là đoạn đầu phố Lê Duẩn), Hàng Bột (nay là phố Tôn Đức Thắng), Hàng Đàn (nay là phố Hàng Quạt), phố Hàng Màn (nay là đoạn đầu phố Hàng Giày), phố Hàng Lam (đoạn đầu phố Hàng Ngang), phố Hàng Lờ (cuối Hàng Bông), phố Hàng Nâu (nay là Trần Nhật Duật), phố Hàng Tiện (nay là đoạn đầu Hàng Gai), phố Hàng Trứng (đoạn cuối phố Hàng Mắm), phố Hàng Gạo (phố Đồng Xuân), phố Hàng Sắt (nay là đoạn đầu phố Thuốc Bắc).

Đếm thử lại xem bao nhiêu phố Hàng của Hà Nội ?. Chắc vẫn còn thiếu. nhưng thôi thế là cũng đủ nhận diện dung nhan Hà Nội cổ rồi nhé.

Gần phố hàng Chiếu có nhiều người trong họ nhà mình. Cô Hoa ở phố hàng Gà, Ông Thành con cụ Thẩm ở Hàng Khoai, Cụ Nguyễn Vinh Vưu là curơ xe đạp xuyên Đông Dương những năm 1940-1944 nhà ở phố hàng Bát. Chú Thìn đã từng vào nhà mình có con gái là tiếp viên Hàng không, chú có cửa hàng Ốc Thìn tận trên Hồ Tây. Chú là con ông Hai Tẽo, ngày xưa bán phở quanh khu phố này, ông bán phở gánh dong. Lần nào bà nội cho đi chợ Đồng Xuân cũng được ăn “phở Tẽo” Phở Hà Nội gọi tên theo người bán mà chỉ một tên thôi mới đúng phở Hà Nội.

(Phớớ..) Phở gánh Hà Nội

Ngày bé hay trêu chọc các chú Hợi, Thìn con bà Tẽo bằng câu chuyện: ” Bà Tẽo đi bán sôi nóng rao: Ai lấy Tôi (Ai…sôi hơ ). Ông Tẽo bán phở rong kêu: Tớớớ (Phơớớ) Thế hai ông bà lấy nhau. Chúng nó tức lắm.

Đang kể chuyện thì điện thoại của con có tin bạn nhắn: “19h gap nhau o lau de hang cot“ Nó hỏi làm mình phì cười: “Hàng Cột ở đâu ? ” mình đùa nó: “Ở Cầu Diễn làng mình đó, Trường bắn Cầu Ngà có dẫy “hàng Cột” nhưng nghe đâu cũng bỏ rồi…ở phố cổ chỉ có hàng Cót thôi, ngay cuối hàng Mã cùng hướng với Hàng Chiếu.” nó à một tiếng bảo:” vì không có dấu nên nhầm. đúng là Hàng Cót. Tối con đi với bạn, Bố được tự do” 

Từ Hàng Chiếu qua phố Lò Rèn có một chút. Qua đó xem có còn ai người cùng làng làm nghề không. Trước kia đến đầu phố đã nghe chí chát tiếng búa vậy mà bây giờ phố Lò Rèn như các phố khác, không thấy lò rèn đâu. Đi dọc phố chỉ thấy vài cửa hàng bán vật liệu cửa sắt. May quá còn một lò rèn ở đầu phố nơi giáp với phố hàng Đồng. Hóa ra anh Hùng người trên làng Hòe Thị. Hình như anh ở xóm Đanh, họ hàng với nhà chú Quyền bạn mình.

Anh bảo: chắc chắn tôi là người làm nghề rèn cuối cùng của phố Lò Rèn.

Ngày bé cũng mấy lần ra đây xin học nghề. Nhưng phải kéo bễ suốt ngày nên nản bỏ cuộc.

Vỡ mộng làm “thợ Rèn đen đít”. Về nhà cố học nhưng cũng chẳng được nghề gì ra hồn.

Giờ đây đã đủ điều kiện gia nhập hội ” Mất sức- Hưu trí” gọi tắt là hội “Mất Trí” mà vẫn tiếc nghề của quê..

Lò rèn của anh Hùng chỉ có một mình anh làm, không có người kéo bễ, người quai búa. Anh kiêm nhiệm hết vì đã có máy, có điện làm thay.

Bễ của anh Hùng bằng môtơ điện.

Mai kia phố Lò rèn không còn là phố nghề của người làng Canh nữa, không còn Lò Rèn thì nó sẽ mang tên gì đây?

Phố cổ rồi sẽ mai một. Theo đà phát triển nó sẽ phải khác đi.

Lúc đó nói đến Hà Nội 36 phố phường du khách sẽ không hình dung nổi phường là gì. Loanh quanh phố cổ thấy cuộc sống ở đây vẫn chật hẹp, bon chen đôi lúc chụp giật.

Nhìn những cửa hàng có bề ngang hơn 1 mét ở phố cổ mà “chán như con gián”.

Nhưng dẫu sao họ cũng tự hào là dân phố cổ.

Vẫn dễ kiếm tiền từ khách phương xa…

Hà Nội ngày 7 tháng 9 năm 2013.

Vinh Nghĩa

82 lời răn về cách sống ai cũng phải đọc

17/05/2016  16:13 GMT+7

82 điều răn của Alejandro Jodorowsky – nhà làm phim, nhà văn, nhà soạn nhạc, nhà trị liệu tâm lý người Chi-lê – nghe có vẻ giống như đang đọc Kinh Thánh hay kinh Phật.

Alejandro Jodorowsky

Những lời răn về cách sống nhằm mục đích giúp chúng ta “thay đổi thói quen, chiến thắng thói lười biếng và trở nên đạo đức…”

Dưới đây là 82 lời răn của Alejandro Jodorowsky:

1. Dành sự chú ý của bản thân cho chính mình. Luôn ý thức về cái mà bạn nghĩ, hiểu, cảm nhận, mong muốn và làm.

2. Luôn hoàn thành thứ mà bạn đã bắt đầu.

3. Dù bạn làm gì, hãy làm tốt nhất có thể.

4. Đừng gắn liền với bất cứ thứ gì có thể tiêu diệt bạn theo thời gian.

5. Âm thầm nhân lên sự rộng lượng

6. Đối xử với tất cả mọi người như người thân.

7. Sắp xếp thứ mà bạn đã phá hoại.

8. Học cách nhận và nói cảm ơn khi nhận được quà.

9. Đừng tự định nghĩa bản thân.

10. Đừng nói dối hay ăn cắp, vì bạn đang nói dối chính bản thân mình và ăn cắp của chính mình

11. Hãy giúp đỡ hàng xóm, nhưng đừng làm họ bị phụ thuộc.

12. Không khuyến khích người khác bắt chước bạn.

13. Lên kế hoạch công việc và thực hiện chúng.

14. Đừng chiếm quá nhiều không gian.

15. Đừng tạo ra những âm thanh hay dịch chuyển vô ích.

16. Nếu bạn thiếu niềm tin, hãy giả vờ là bạn có nó.

17. Đừng cho phép bản thân bị ấn tượng bởi những tính cách mạnh mẽ.

18. Đừng coi bất cứ ai hay bất cứ điều gì là sở hữu của bạn.

19. Chia sẻ một cách công bằng.

20. Đừng cám dỗ.

21. Ngủ và ăn ít nhất có thể.

22. Không nói về những vấn đề riêng tư.

23. Đừng đánh giá hay chỉ trích khi bạn không hiểu hầu hết những yếu tố liên quan.

24. Đừng gây dựng những tình bạn vô dụng.

25. Đừng chạy theo thời trang.

26. Đừng bán chính mình.

27. Hãy tôn trọng những hợp đồng mà bạn đã ký.

28. Hãy đúng giờ.

29. Đừng bao giờ ghen tị với may mắn hay thành công của bất cứ ai.

30. Nói “không” nhiều hơn.

31. Đừng nghĩ về lợi nhuận mà công việc của bạn sẽ mang lại.

32. Đừng bao giờ đe dọa bất cứ ai.

33. Hãy giữ lời hứa.

34. Trong bất kỳ cuộc thảo luận nào, hãy đặt mình vào vị trí của người khác.

35. Hãy thừa nhận bất cứ ai cũng có thể tốt hơn bạn.

36. Đừng loại bỏ, mà hãy biến đổi.

37. Hãy chinh phục nỗi sợ hãi.

38. Giúp người khác tự cứu lấy họ.

39. Chế ngự những ác cảm của bạn.

40. Không phản ứng với những điều mà người khác nói về bạn, dù là khen hay chê.

41. Biến niềm kiêu hãnh thành lòng tự trọng.

42. Biến sự tức giận thành sự sáng tạo.

43. Biến lòng tham thành sự tôn trọng cái đẹp.

44. Biến sự ghen tị thành sự ngưỡng mộ những giá trị của người khác.

45. Biến sự căm ghét thành lòng thiện nguyện

46. Đừng tự khen hay xúc phạm bản thân.

47. Hãy coi những thứ không thuộc về bạn như thể nó không thuộc về bạn.

48. Đừng than vãn.

49. Hãy phát triển trí tưởng tượng.

50. Đừng bao giờ đưa ra mệnh lệnh chỉ để nhận sự thỏa mãn vì được vâng lời.

51. Trả tiền cho những dịch vụ phục vụ bạn.

52. Đừng cải đạo công việc hay ý tưởng của bạn.

53. Đừng cố gắng làm người khác cảm nhận ở bạn những cảm xúc như tiếc nuối, ngưỡng mộ, đồng cảm hay đồng lõa.

54. Đừng cố gắng làm mình khác biệt bằng ngoại hình.

55. Đừng bao giờ phản bác, thay vào đó, hãy im lặng.

56. Đừng mắc nợ. Hãy kiếm tiền và thanh toán ngay lập tức.

57. Nếu bạn xúc phạm ai đó, hãy xin sự tha thứ. Nếu bạn xúc phạm một người công khai, hãy xin lỗi công khai.

58. Khi bạn nhận ra bạn đã nói điều gì đó sai lầm, đừng bảo thủ chỉ vì tự ái của mình, hãy rút lại nó ngay lập tức.

59. Đừng bao giờ bảo vệ những ý tưởng cũ kỹ của bạn đơn giản chỉ vì bạn là người nói ra chúng.

60. Đừng giữ những vật dụng vô ích.

61. Đừng tô điểm cho mình bằng những ý tưởng kỳ lạ.

62. Đừng chụp ảnh với người nổi tiếng.

63. Đừng tự bào chữa cho bản thân, hãy gọi luật sư của mình.

64. Đừng bao giờ định nghĩa bản thân bằng thứ mà bạn sở hữu.

65. Đừng bao giờ nói về bản thân mà không xem xét đến việc bạn có thể thay đổi.

66. Chấp nhận rằng chẳng có gì thuộc về bạn.

67. Khi ai đó hỏi quan điểm của bạn về thứ gì đó hoặc về ai đó, hãy chỉ nói về những phẩm chất của họ.

68. Khi bạn bị ốm, hãy coi bệnh tật như giáo viên của bạn, chứ không phải như thứ gì đó đáng ghét.

69. Hãy nhìn thẳng và không che giấu bản thân.

70. Đừng quên cái chết của bạn, nhưng đừng cho phép nó xâm chiếm cuộc sống của bạn.

71. Dù bạn sống ở bất cứ nơi đâu, hãy luôn tìm ra một nơi để bạn thể hiện sự sùng kính.

72. Khi bạn cung cấp một dịch vụ, hãy để những nỗ lực của bạn không dễ thấy.

73. Nếu bạn quyết định làm việc để giúp đỡ người khác, hãy làm với niềm vui.

74. Nếu bạn đang đắn đo giữa làm và không làm, hãy mạo hiểm làm nó.

75. Đừng cố gắng trở thành tất cả với bạn đời, hãy chấp nhận rằng có những thứ mà bạn không thể cho anh ấy/ cô ấy nhưng người khác thì có thể.

76. Khi ai đó đang nói chuyện với một khán giả chăm chú, đừng phủ nhận họ và đánh cắp khán giả của anh ta/ cô ta.

77. Hãy sống bằng tiền mà bạn kiếm được.

78. Đừng bao giờ khoe khoang về những cuộc phiêu lưu tình ái.

79. Đừng bao giờ tô điểm điểm yếu của mình.

80. Đừng bao giờ tới thăm ai chỉ để giết thời gian.

81. Giành được mọi thứ là để chia sẻ chúng.

82. Nếu bạn đang ngồi thiền và một con quỷ xuất hiện, hãy khiến con quỷ cũng ngồi thiền.

• Nguyễn Thảo(Theo Open Culture)

VNN :Nghề giáo có còn cao quý?

Thứ ba, 10/5/2016 | 08:48 GMT+7

|

Nghề giáo có còn cao quý

"Hiện nay thầy cô không muốn được gọi là nghề cao quý nữa, họ thấy nó là nghề khá bạc bẽo. Bạc vì sao ư, có rất nhiều nguyên nhân khiến cho thầy cô thấy bạc", độc giả Thanh Y chia sẻ.

Mấy ngày qua trên các trang báo xôn xao với vụ học sinh tại trường THCS Vũ Tiến (Vũ Thư, Thái Bình) bị đuổi học 6 tháng và gia đình các em viết đơn kêu cứu lên tận Bộ Giáo dục. Thông tin chưa biết rõ đúng sai thế nào nhưng phần lớn bình luận lúc đầu lên án, phê phán thầy hiệu trưởng. Nhưng khi sự kiện đang dần được sáng tỏ thì lại thấy việc đuổi học của thầy với 3 em học sinh là đúng. Từ những điều xảy ra với ngành giáo dục Việt Nam trong thời gian qua, tôi tự hỏi không biết chuyện gì đang xảy ra với nền giáo dục Việt Nam.

Nghề giáo giờ thế nào?

Nghề giáo từ xưa vẫn được gọi là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý. Nhưng hiện nay dường như các thầy cô không muốn được gọi là nghề cao quý nữa, họ thấy nó là nghề khá bạc bẽo. Bạc vì sao ư, có rất nhiều nguyên nhân khiến cho thầy cô thấy bạc.

Ngày xưa thầy cô được tôn trọng, được học sinh quý mến, nhưng ngày nay học sinh có thể chỉ thẳng mặt mà chửi, mà dọa dẫm thầy cô. Như vậy còn cao quý không? Nhiều người nói thầy cô phải làm sao học sinh mới như thế, vậy thì có ai tự hỏi vì sao có những đứa con lại có thể chửi cha đánh mẹ, phải chăng cha mẹ phải như thế nào con cái mới đánh mới chửi. Lẽ nào tại cha mẹ, lẽ nào tại thầy cô? Có cha mẹ nào mắng đứa con ngoan, có thầy cô nào nỡ đánh học trò học chăm, lễ phép? Vài cái roi lúc trò hư đâu phải thù oán, đó là những cái roi của tình thương mong các em nên người.

Nhiều bậc phụ huynh luôn nói thầy cô chỉ vì tiền. Nhưng tôi xin hỏi cuộc sống này ai không vì tiền, những đồng tiền do mình làm ra bằng sức lực tại sao lại bị coi như tham ô. Tất cả chúng ta đều làm việc vì tiền, vì cuộc sống cả. Giáo viên bằng đại học mới ra trường lương cơ bản x 2,34 x 80% là được gần 3 triệu đồng. Với 3 triệu đồng chúng ta sẽ làm gì khi có gia đình, khi nhà lại ở thành phố giá cả cái gì cũng cao. Những thầy cô dạy môn phụ chỉ có thế thôi, còn những thầy cô dạy các môn thi mới có điều kiện dạy thêm dạy bù để tăng thêm thu nhập.

Rất nhiều người nói thu nhập của giáo viên giờ cao lắm, số cao lắm đó chỉ là rất ít thôi. Mà dạy thêm cũng đâu có sướng khi luôn bị soi mói, khi lệnh cấm dạy thêm được ban hành. Các thầy cô phải dạy chui, lúc nào cũng lo sợ bị bắt, mà không dạy thì không biết phải làm gì để tăng thêm thu nhập khi mà số tiền lương ít ỏi có biết bao khoản chi trông vào. Phá rừng gây hại gọi là lâm tặc, cướp biển gọi là hải tặc…, điểm chung của những “tặc” đó là gây hại cho xã hội, cho môi trường, là những điều xấu. Tuy nhiên, dạy thêm là mang kiến thức đến cho mọi người giờ cũng bị coi như một “tặc” mới khiến chúng ta xót xa là “giáo tặc”. Bị coi như “giáo tặc” thì có còn cao quý?

Tại sao tình trạng dạy thêm lại diễn ra phổ biến?

Có lệnh cấm dạy thêm học thêm, xã hội nhiều người lên án nạn dạy thêm học thêm. Nhưng tại sao bây giờ học sinh phải học thêm nhiều thế? 

Thứ nhất, mức lương của phần lớn giáo viên bây giờ cơ bản là thấp so với mặt bằng chung của xã hội. Vì thế giáo viên phải dạy thêm để tăng thu nhập.

Thứ hai, chúng ta hãy thử nhìn vào sách giáo khoa hiện nay và đề thi chúng ta mới thấy nếu không học thêm thì học sinh không thể thi đỗ được. Với phân phối chương trình và lượng kiến thức như hiện nay thời gian để làm bài tập cơ bản cũng hạn chế nói chi đến kiến thức nâng cao. Đề thi đại học Bộ Giáo dục luôn nói chủ yếu nằm trong kiến thức sách giáo khoa 12. Nhưng nếu học sinh chỉ học kiến thức trong sách có lẽ chỉ được 3 điểm.

Đơn cử như môn Hóa trong sách chỉ có vài bài cơ bản trong khi thi đại học lại nâng cao rất nhiều. Hay như môn Vật lý trong sách làm gì có công thức Anhxtanh, công thức hiệu suất lượng tử nhưng đi thi lại có. Vậy muốn biết kiến thức đó để thi đỗ đại học, cao đẳng phải học thêm thôi. Và khi học sinh có nhu cầu học thêm thì giáo viên dạy thêm.

Tất nhiên ngoài những nguyên nhân chính đáng đó thì không tránh khỏi một bộ phận giáo viên bắt học sinh đi học thêm để thu tiền. Đó chỉ là một vài con sâu trong vườn rau bạt ngàn mà thôi.

Nghề giáo có sướng?

Nghề giáo không sướng như nhiều người nghĩ. Ngoài giờ lên lớp còn biết bao việc, bao loại sổ sách hồ sơ phải làm. Nào là chấm bài, vào điểm, sổ chấm trả, giáo án các loại, sổ nhận xét học sinh, sổ sinh hoạt chuyên môn, soạn đề kiểm tra, sáng kiến kinh nghiệm… mà phần lớn trong số đó chỉ mang tính hình thức. Những trường chuyên lớp chọn học sinh ngoan thì dạy còn nhàn. Những nơi học sinh hư vừa dạy vừa dỗ.

Giáo viên cũng là con người nên sao tránh khỏi những lúc nóng giận. Chẳng may bị quay tung lên mạng thì coi như sự nghiệp tiêu tan. Bởi khi bị đưa lên mạng rồi thì với phong trào ném đá tập thể, té nước theo mưa dù đúng sai thế nào cũng hết đường sự nghiệp. Mọi người luôn mặc định đã là giáo viên phải luôn trong suốt như thủy tinh, họ không đặt mình vào hoàn cảnh mà thông cảm nên khi bị đưa lên mạng thì họ mặc định giáo viên đó là xấu, phải đuổi.

Rồi khi vào điểm thì căn bệnh thành tích bên trên ép xuống khiến việc cho điểm bị sai lệch để rồi phải nhắm mắt đặt bút. Những việc làm trái với lương tâm nghề giáo như thế lẽ ra phải bị lên án nhưng lại được tất cả mọi người cổ vũ nhiệt tình. Âu cũng do việc quá trọng bằng cấp, ưa hư danh, thích khoe khoang mà ra.

Học sinh bây giờ thế nào?

Quay lại việc 3 học sinh bị đuổi học ở Thái Bình. Khi mới đưa thông tin lên mọi người ra sức ném đá thầy hiệu trường khi mà chưa biết sự thật ra sao. Để rồi Bộ Giáo dục và Đào tạo phải vào cuộc. Sở Giáo dục Thái Bình ngay lập tức yêu cầu hủy hình thức kỷ luật với học sinh.

Tìm hiểu thì thấy 3 học sinh này vi phạm nhiều lần, nghỉ học tự do, tè bậy, rải truyền đơn, đánh nhau trong trường, vô lễ với thầy cô khi chỉ thẳng tay vào mặt chửi giáo viên và đe dọa ra ngoài đường sẽ đánh. Sự thật điều tra quá đơn giản khi mà cả trường mấy trăm học sinh, nhiều em sẽ biết. Chỉ với việc chỉ tay vào mặt thầy cô mà dọa nạt cũng đáng bị đuổi rồi. Vậy mà nhiều người nói hiệu trường sai khi đuổi học sinh.

Nếu vài hôm nữa Sở Giáo dục Thái Bình quyết định bỏ hình thức kỷ luật đuổi học với những học sinh này thì không hiểu sắp tới điều gì sẽ diễn ra. Học sinh sẽ ngang nhiên chửi thầy cô mà không sợ bị đuổi nữa vì bị đuổi lại kêu cứu Bộ Giáo dục, bị đuổi lại mang vụ này ra mà nói sao những học sinh kia không bị mà em bị đuổi. Có những người đổ lỗi cho giáo dục nhưng giáo dục đâu có dạy các em chửi thầy cô, đâu có dạy các em cầm dao đi cướp. Việc giáo dục học sinh phần lớn phải do gia đình vì các em chỉ ở trường mỗi ngày 4 đến 6 tiếng mà thôi.

Học sinh bây giờ không còn như xưa nữa. Nhiều học sinh rất hư, có thể chửi, dọa dẫm thầy cô, ý thức trong lớp rất kém, coi thường giáo viên. Đạo đức học sinh kém đi nhiều, học hành cũng kém đi. Liệu có ai tin học sinh lớp 12 không biết quy đồng mẫu số, không biết khai căn hay không. Đó là sự thật và đó chính là nạn nhân của căn bệnh thành tích của chúng ta.

Sách giáo khoa Việt Nam bây giờ thế nào?

Qua nội dung phần dạy thêm học thêm bên trên chúng ta cũng hiểu sách giáo khoa của chúng ta bây giờ đang quá tải. Nội dung quá dài, không có nhiều nội dung liên hệ thực tế. Ngoài bộ sách chính thống của Bộ Giáo dục do Nhà xuất bản Giáo dục phát hành thì có hàng trăm đầu sách khác được phát hành mà nội dung của nó khiến chúng ta phải lo lắng cho thế hệ con cháu. 

Các kỳ thi của Việt Nam bây giờ thế nào?

Nếu hỏi kỳ thi nghiêm túc nhất hiện nay là kỳ thi nào? Xin thưa đó là kỳ thi vào lớp 10 do các tỉnh tổ chức. Đó là kỳ thi mà việc thi thực chất và nghiêm túc 99%. Còn kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay chỉ mang tính hình thức. Với việc cộng cả điểm tổng kết khiến tình trạng tiêu cực có điều kiện xảy ra nhiều hơn và cũng với việc cộng cả điểm tổng kết vào khiến nhiều em đi thi chỉ cần 2 điểm một môn cũng đỗ.

Cụm thi do các Sở Giáo dục tổ chức các em có thể quay cóp, trao đổi bài. Cụm thi để xét đại học nhiều nơi cũng không nghiêm túc. Điều này đã được nhiều em học sinh bày tỏ trên các diễn đàn. Vậy chúng ta tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT tốn kém này với mục đích gì. Nếu đã học thì phải thi thật còn thi cho có tốt nhất nên bỏ và để các trường đại học tự chủ đầu vào.

Hy vọng Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ sẽ có kế sách cho ngành giáo dục Việt Nam bước qua giai đoạn này. 

Thanh Y